Romanowski, Bolesław (1912–1945)
Cymbalista, urodzony 26 sierpnia 1912 r. w Jarmoliszkach pod Rudominem, syn Michała i Petroneli ze Żmudzinów. Według rodzinnych przekazów był samoukiem: grał ze słuchu i opanował cymbały po mistrzowsku. Potrafił zagrać niemal na wszystkim, zwłaszcza na fortepianie. Swoje cymbały zbudował sam.
W latach 1931–1939 wielokrotnie występował w audycjach Polskiego Radia, solo oraz z zespołami: Polską Kapelą Ludową Feliksa Dzierżanowskiego, kapelą ludową Towarzystwa „Kaskada” i chórem ludowym Eugeniusza Lutkiewicza. Jego występy nadawały rozgłośnie w Wilnie, Katowicach, Krakowie, Poznaniu i Łodzi oraz program ogólnopolski, a programy radiowe w prasie w całym kraju zapowiadały go zwykle jako „Bolesław Romanowski — cymbalista z Wileńszczyzny”.
Najwcześniejszy odnaleziony występ to koncert muzyki ludowej w Radiu Wileńskim 29 stycznia 1931 r., w którego programie zapowiedziano w jego wykonaniu krakowiaka, odbijanego, polkę i kadryla. Ostatni to transmisja z Wilna w programie ogólnopolskim 10 czerwca 1939 r., w której miał wykonać „Dumkę oszmiańską” i „Polkę wileńską”.
Według rodzinnego wspomnienia mieszkańcy Jarmoliszek słuchali tych audycji w gajówce jego siostry Zofii i szwagra Jana Bogdanowicza, gdzie był jedyny w okolicy odbiornik radiowy.
Romanowski zajmował się również fotografią. Wiele wykonanych przez niego zdjęć przetrwało i było prezentowanych na wystawach w Polsce.
W czasie okupacji był związany z Armią Krajową. Robił zdjęcia i wywoływał filmy z oddziałów partyzanckich. W lipcu 1944 r., po operacji „Ostra Brama”, fotografował żołnierzy AK w miejscu koncentracji oddziałów w Wołkorabiszkach pod Wilnem; niewywołaną rolkę tych zdjęć miał tam ukryć, prawdopodobnie w stodole. W 1944 r. został aresztowany w Wilnie i był tam więziony do 22 lutego 1945 r. Transportem z Wilna wywieziono go do obozu kontrolno-filtracyjnego nr 240 w obwodzie stalińskim (dziś donieckim) w Donbasie, do którego trafił 2 marca 1945 r. Pracował w kopalni węgla. Zmarł w obozie 27 maja 1945 r.
Źródła
Indeks Represjonowanych (IPN, Ośrodek KARTA): Bolesław Romanowski s. Michała, ur. 1912 (Litewskie Archiwum Specjalne, L1-45359; IPN BU 2904/406, 2904/420, 2904/506); programy radiowe w prasie: „Słowo” (Wilno) 1931, nr 22, 23, 153; „Śląski Kurjer Poranny” 1935, nr 237; „Głos Narodu” 1935, nr 281; „Kurjer Zachodni” 1935, nr 282; 1936, nr 251; 1938, nr 165; „Nowy Dziennik” 1935, nr 304; 1938, nr 166; „Kurjer Poznański” 1936, nr 351, 486; „Dzień Bydgoski” 1936, nr 127–128; „Gazeta Gdańska” 1936, nr 173–174; „Ilustrowany Kurjer Powszechny” 1936, nr 35; „Krakowski Kurier Wieczorny” 1938, nr 161; „Republika” 1939, nr 61; „Radio dla Wszystkich” 1939, nr 23; listy Bohdana Rudnickiego i Stefanii Szantyr do Michała i Walerii z Bogdanowiczów Janowiczów; korespondencja prywatna Katarzyny Janowicz, prawnuczki Zofii z Romanowskich, siostry Bolesława, z autorem, grudzień 2025–wrzesień 2026.